Quantum of Science

Osobina svih ćelija jeste da rastu, razvijaju se, a kada narastu do određene veličine, onda se dijele, tj. razmnožavaju se i prilagođavaju se svojoj okolini.  Kako bi sve to bilo moguće, ćelije moraju stvoriti mnogo jedinjenja, pa stoga ćeliju možemo usporediti sa nekom fabrikom koja nešto proizvodi. Ovo je posebno bitno za eukariotske ćelije, jer je njihova dioba znatno složenija od diobe prokariotskih ćelija, a eukariotske ćelije su i do 100x veće od prokariotskih ćelija, što znači da troše više energije i više energije moraju proizvesti. Unutar eukariotske ćelije bismo mogli razlikovati neke finije strukture, koje podsjećaju na membrane i mjehuriće a koje imaju određenu ulogu u ćeliji. Te strukture zovemo organele, što bi značilo „mali organi“. Naime, organi u organizmu su strukture koje se sastoje od tkiva, a tkiva se sastoje od ćelija i zato ne smijemo reći da ćelije imaju neke svoje organe. Ove strukture unutar jedne jedne ćelije funkcijom podsjećaju na organe, ...

Ćelija, ili kako ste to još kod nas kaže, stanica, a na engleskom cell, osnovna je jedinica građe svih živih bića. To znači da sve što je živo ima ćelije. Naučnici koji proučavaju građu ćelije tj. stanice zovu se citolozi, a nauka kojom se bave citologija.  Zahvaljujući tome što su jači i razvijeniji mikroskopi pomogli naučnicima da bolje ispitaju građu ćelija, danas znamo da sve ćelije nisu iste, ali da imaju neke zajedničke osobine. Ćelije su od vanjske sredine odvojene jednom pregradom, koju mi zovemo ćelijska membrana ili opna, odnosno, stanična membrana. Riječ „membrana“ se mnogo češće korisiti nego „opna“. Baš sve ćelije imaju ovu strukturu, koja štiti ćeliju, ali joj istovremeno i omogućava komunikaciju sa vanjskom sredinom. Preko membrane, u ćeliju ulazi voda, gasovi, razne molekule i preko nje se tvari štetne za ćeliju izbacuju vani ili se produkti ćelije, koji trebaju nekim drugim ćelijama u istom organizmu također izbacuju u transportni sitem organizma, kak...

Osobina svih ćelija jeste da rastu, razvijaju se, a kada narastu do određene veličine, onda se dijele, tj. razmnožavaju se i prilagođavaju se svojoj okolini.  Kako bi sve to bilo moguće, ćelije moraju stvoriti mnogo jedinjenja, pa stoga ćeliju možemo usporediti sa nekom fabrikom koja nešto proizvodi. Ovo je posebno bitno za eukariotske ćelije, jer je njihova dioba znatno složenija od diobe prokariotskih ćelija, a eukariotske ćelije su i do 100x veće od prokariotskih ćelija, što znači da troše više energije i više energije moraju proizvesti. Unutar eukariotske ćelije bismo mogli razlikovati neke finije strukture, koje podsjećaju na membrane i mjehuriće a koje imaju određenu ulogu u ćeliji. Te strukture zovemo organele, što bi značilo „mali organi“. Naime, organi u organizmu su strukture koje se sastoje od tkiva, a tkiva se sastoje od ćelija i zato ne smijemo reći da ćelije imaju neke svoje organe. Ove strukture unutar jedne jedne ćelije funkcijom podsjećaju na organe, p...

Stanična dioba, žuto su niti diobenog vretena, zapravo vlakna proteina koja vuku hromosome za njihov kinetohor prema polovima diobenog vretena Zašto se stanice uopšte dijele? Zašto se moraju dijeliti? Zašto je, da parafraziram francuskog biologa   Françoisa   Jacoba, "san svake stanice da od nje nastanu dvije stanice"? Razlozi za ovo mogu biti svima vama očiti - prilikom oplodnje, oplođena jajna stanica se počinje dijeliti, prolazi stadije morule, blastule i gastrule, a od stanica nastalih diobom formira se ne samo zametak, nego i sve one dodatne ovojnice i organi kod sisara (amnion, horion, placenta). Dioba stanica se nastavlja i nakon rođenja organizma (ili izlijeganja iz jajeta). Već kod zametka dolazi do specijalizacija određenih stanica, koje formiraju određena tkiva, a ta diferencijacija , kao i sam rast i razvoj se nastavljaju nakon rođenja. Međutim, zbog čega su se prvobitno stanice počele dijeliti? Zašto nisu samo rasle? Šta je to uslovilo da se...

Sjema građe životinjske stanice, izvor: vlastiti crtež Stanica ili ćelija je osnovna struktura u živom svijetu. To znači da je to najmanje tjelašce koje može raditi sve ono što može neko živo biće - može se hraniti, rasti, razmnožavati, nosi nasljednu informaciju u vidu DNK (kod nekih čak samo RNK), osjetljiva je na svjetlo, od ostalog svijeta je odvojena tankom opnom zvana stanična/ćelijska membrana.  Ove strukture otkrio je Robert Hooke, engleski naučnik, 1665. Dao im je naziv "cell" - "ćelija" jer su se tako zvale sobice u kojima su obitavali monasi - male sobe odvojene zidom. Taj naziv je ostao do dan-danas. Isto značenje ima i naša druga riječ za ova tjelašca, "stanica", tako da možemo birati koji nam je naziv draži i ljepše zvuči. Međutim, danas znamo da je Hook pod mikroskopom promatrao mrtve stanice kore drveta, da je uzeo nešto drugo da promatra, vidio bi kako stanice – ćelije nisu baš „prazne“. Ni punu deceniju nakon Hookovog o...