Budućnost hemije

Image source: Osaka Prefecture University

Nekako se većina vijesti iz nauke kreće oko biologije i fizike. Biologija se razvija u smjeru epigenetike, editovanja DNK, istraživanja ekspresije gena, a fizika oko otkrivanja novih čestica te rada na problemima tamne materije i energije.

No, šta ćemo sa hemijom? Je li se ona našla priklještena između biologije i fizike i nema više prostora za razvoj, za nova otkrića?

Istina, ono što se dešava u hemiji nije tako "zvučno", spektakularno za laike kao otrkiće Higgsovog bozona, ali hemija ne miruje niti se nalazi u nekoj fazi stagnacije. Suštinski - biologija je tek hemija živih organizama te su većina procesa koje opisuje biologija zapravo enzimatske reakcije u živim bićima. 

Mimo organske hemije i njene sestre biohemije, hemije ima još dosta posla. Prije svega, prostor za razvoj hemije jeste niša novih materijala i kreiranih molekula. Ne samo da je stvoren jedan 2D materijal, kao što je grafen, nego su naučnici nedavno otkrili način kako da grafen učine magnetičnim.

Novi materijali i dizajnirane molekule bi mogli imati veliku ulogu u medicini, građevini i energetici. Zamislite još efikasnije solarne ploče...recimo izrađene od materijala zvanog perovskit, koji je po sastavu kalcijum-titanijum oksid, CaTiO3. Inženjeri se nadaju da će ovaj materijal zamijeniti silicijum u izradi solarnih panela i proizvodnju učiniti jeftinijom.

Odmaknemo li se od energetike, primijetićemo da je ljepota danas prilično hemija - nema te maze, kreme, pudera, maskare, sjene koji svoje postojanje ne mogu zahvaliti hemiji. Velike svjetske kozmetičke tvrtke ulažu ogromna sredstva u stvaranje novih molekula (koje poslije, ako je to ikako moguće, patentiraju) za razne kozmetičke preparate - što preparativne, što dekorativne kozmetike.

Ipak, kada govorimo o ovoj temi, ne smiju se zaobići ni parfemi. Upravo su hemičari bili ti koji su mnogo biološke vrste spasili od istrebljenja stvarajući sintetske molekule određenih jedinjenja - mošusa, ambre, cibetina. Također, hemičari su ti koji stvaraju i nove mirisne molekule, kakve ne postoje u prirodi - recimo parfemi kuće Escentric molecules sadrže molekulu Iso E Super. I mogu vam reći da mirišu fantastično, originalno i egzotično te je vrlo teško riječima opisati ove parfeme.

Escentric molecule -  Molecule 01 parfem

Još jedan smjer u kojem se hemija razvija jeste sinteza novih biološki aktivnih tvari - koje bi služile kao lijekovi, kao i testiranje ovih molekula.

Ne treba zaboraviti ni zbilja interesantnu gasnu hromatografiju i masenu spektrofotometriju (GC-MS), kao ni analitičku hemiju uopšte. Zapravo, da sam student hemije ovdje, totalno bih se zalijepila za GC-MS.

Prema podacima koje je jednom dala njemačka kompanija BASF, oko 80% hemikalija koje se proizvode u svijetu dobijaju se u katalitičkim procesima. Jedan od puteva razvoja hemije jeste stvaranje novih homogenih, heterogenih i bioloških katalizatora koji ubrzavaju hemijske reakcija i favorizuju određene produkte reakcija. Istraživanje hiralnosti molekula je za ovu oblast ( ali i za organsku hemiju i biohemiju) jedan od temeljnih interesa.

Često na internetu nalazim mišljenja da je hemija slijepa ulica nauke i da tu nema nekih previše uzbudljivih stvari, da sve što je važno, već je otkriveno. Da se nešto razumijemo - u državama gdje nema novca za nauku, odabir studija bilo koje nauke je težak izbor. Često ljudi koji diplomiraju prirodne nauke završe kao laboranti, znatno ispod svojih kvalifikacija, pogotovo u slabo razvijenim zemljama kakve su zemlje regiona. Ali, s druge strane, nauka se ni ne studira da postanete bogati niti da vam Nobelova nagrade padne s nebe, zar ne?

Međutim, to što dolazite iz jedne siromašne zemlje, opet ne znači da ne možete učestovati u procesu otkrivanja novih znanja, Nauka je objektivan sistem, ali ljudske težnje, vrlo subjektivne i nedokučive prirode, te trud, jesu ono što stvara naučno znanje.