Popularni suplementi riblje ulje i vitamin D imaju ograničenu vrijednost

Znamo da nam je vitamin D od esencijalne važnosti i da deficit - hipovitaminoza ili avitaminoza D - mogu imati zasta teške posljedice, poput demineralizacije kostiju, pojave koju znamo kao rahitis. Ipak, tanka je linija od koristi do štete koju  prekomjerno uzimanje vitamina D može prouzročiti. Uprkos tome, sve više više ljudi uzima dodatno vitamin D u obliku suplemenata. Reklamna mašinerija nam je pručila da ćemo biti zdraviji i ljepši ako to uzimamo i mi, vođeni svojim egom, smo povjerovali. Naravno, ne svi, ali sekta uzimača vitamina D je prilično raširena. 

Da ne shvatite ovaj uvod u vijest koju imam pogrešno - apsolutno je dobro što suplementi postoje, jer nekim ljudima zaista trebaju. Iako vitamin D nastaje u našem organizmu nakon izlaganja sunčevim zrakama, svi oni koji žive u područjima sa smanjenim brojem sunčanih dana, a naročito djeca, možda spadaju u kategoriju koja bi trebala uzimati ove suplemente, a da ne spominjem pothranjenost i druge rizike. Problem je što ove suplemente često uzimaju oni kojima su najmanje potrebni dodaci vitamina D.

Vitamin D spada u grupu liposolubilnih vitamina, odnosno, onih koji su topivi u mastima. Vitamine koji su topivi u vodi, poput vitamina C i vitamina B kompleksa, možemo, ukoliko smo u suficitu, izlučiti mokrenjem. Međutim, višak liposolubilnih vitamina se nakuplja u organizmu.

Osim toga što je važan za izgradnju kostiju, vitamin D ima i vaskularne efekte, smanjuje krvni pritisak regulacijom renin-angiotenzin hormonskog sistema, smanjuje oštećenja DNK i usporava skraćenje telomera (što je i jedan od razloga da ga uzimaju oni željni toga da ostanu što duže mladi), a u novije vrijeme se istražuje i njegova potencijalna uloga u ublaživanju simptoma multiple skleroze jer ima veliku uloga u pravilnom funkcionisanju nervnog sistema. 

Međutim, tvrdnje da vitamin D i jedan također veoma omiljen suplement - riblje ulje - reduciraju rizik obolijevanja od kardiovaskularnih bolesti i raka nisu utemeljene, sudeći po velikoj studiji čiji su rezultati objavjavljeni u dva rada u The New England Journal of Medicine početkom novembra 2018. 

U prvom radu, "Marine n−3 Fatty Acids and Prevention of Cardiovascular Disease and Cancer" su objavljeni rezultati vezani za uticaj ribljeg ulja, a u drugom, "Vitamin D Supplements and Prevention of Cancer and Cardiovascular Disease"  rezultati su se odnosili, naravno, na vitamin D.

U studiji je učestvovalo 25 000 zdravih muškaraca i žena, u pedesetim godinama. Jedan dio njih je uzima oba suplemente, jedan dio samo ili riblje ulje ili vitamin D, a treća, kontrolna grupa, nije uzimala ništa. 

Nakon otprilike 5 godina uzimanja suplemenata, oni koji su uzimali riblje ulje imali su isti rizik dobijanja kancera kao i oni koji nisu uzimali riblje ulje. U odnosu na kontrolnu grupu, ovi ljudi zaista imali nešto niži rizik dobijanja srčanog udara, ali ne i niži rizik od dobijanja nekog kardiovaskularnog oboljenja uopšte.

Što se tiče vitamina D, poređenje kontrolne grupe i grupa koje su uzimale vitamin D nije pokazalo neku signifikantnu razliku tj. korist od uzimanja za smanjenje rizika obolijevanja od kardiovaskularnih bolesti i kancera.