Moguća regeneracija neurona u Centralnom nervnom sistemu

Živa bića su fino podešeni sistemi. Naravno, ne treba živa bića smatrati nekom vrstom mehanizma, daleko od toga. Ali, upravo čitam rad o neuroregeneraciji u CNS (centralni nervni sistem), objavljen u online publikaciji eLife (koju podržavaju Max Planck Institute i Wellcome Trust) pod kriptičnim nazivom "GSK3β regulates AKT-induced central nervous system axon regeneration via an eIF2Bε-dependent, mTORC1-independent pathway" u martu ove godine i divim se kako su mehanizmi regulacije u našem organizmu tanani.

Iza ovih gotovo nečitljivih šifri stoji rad koji obrazlaže otkriće novih načina signaliziranja između stanica, a vezan je za obnovu nerava u Centralnom nervnom sistemu. Naime, diferencirani, "odrasli" neuroni u CNS-u nemaju sposobnost regeneracije aksona (dugi nastavci neurona). Istovremeno, neuroregeneracija u Perifernom nervnom sistemu (PNS) je donekle moguća, primarno zahvaljujući nervnim faktorima rasta, koje je 1956. otkrila dobitnica Nobelove nagrade Rita Levi-Montalcini.

Centralni nervni sistem se sastoji od mozga, retine i kičmene moždine, a čine ga nekoliko različitih tipova nervnih stanica - neuroni i razne vrste glia stanica.

Spomenuti rad je bio fokusiran na regeneraciju optičkog nerva - nerva koji provodi vizualnu informaciju do mozga -  kod laboratorijskih miševa. Istraživači sa Yale University School of Medicine i University of North Carolina Chapel Hill su primijetili nešto neobično - da se oštećeni optički nerv IPAK  regenerira, ali u odsustvu proteina zvanog PTEN (kojeg kodira Pten gen).

PTEN (Phosphatase and tensin homolog) je protein kojim ima ulogu u supresiji stanica raka i mutacije na ovom genu su povezane sa različitim tipovima tumorskih i ne-tumorskih neoplazija. Zapravo, PTEN funkcioniše tako što inhibira rast stanica.

Delecija Pten gena inaktivira enzim GSK3β koji je bitan za metabolizam i razvoj nervnog sistema (abnormalna funkcija ovog enzima je povezana sa bipolarnim poremećajem), što rezultira time da se oštećeni optički neuroni počinju regenerirati. Prije koju godinu, druga grupa istraživača je otkrila kako inaktivacija Pten gena putem delecije aktivira kompleks proteina mTORC1, što također vodi regeneraciji oštećenih aksona.

Autori sugeriraju kako bi manipulacija Pten signalnim putevima (aktivacija mTORC1 i inaktivacija  GSK3β ) mogla dovesti do stvaranja terapija obnavljanja oštećenih aksona u CNS-u.