Kako korijenje arktičkih biljaka utječe na povećanje emisija ugljičnog dioksida

Zaključci internacionalnog tima naučnika koji je radio studiju objavljenu u Nature Geoscience 20. jula 2020 je da s većim otapanjem permafrosta sve je više korijena biljaka izloženo mikroorganizmima koji zauzvrat emitiraju više ugljičnog dioksida. 

Sloj korijenja ispod površine tla predstavlja jedan poseban ekosistem, bogat mikroorganizmima koji su aktivno rade u različitim procesima razgradnje organske tvari. Sam taj sloj nazivamo rizisfera. U njemu se nalaze, naravno i kukci, nematode, miceliji gljiva, ali mikroorganizmi su tu najznačajniji. Upravo tu i nastaje onaj bogati plodni sloj zemljišta. 

Premda su procesi koji nastaju usljed aktivnosti mikroorganizma u rizisferi značajni, oni također oslobađaju ugljični dioksid. Međutim, u nekim područjima, kakav je arktički pojas, ovi mikroorganizmi dugo vremena nisu aktivni, jer su smrznuti. Jednom kada ih se pokrene, došlo bi do oslobađanja velike količine ugljičnog dioksida usljed aktivnosti kojih tu nije bilo dok su bili zaleđeni. 

Kako korijenje biljaka koje rastu u ovom području usljed otopljavanja i topljenja permafrosta, prodiru dublje u slojeve ovog zemljišta, tako korijenje pobuđuje mikroorganizme i oni u svojim životnim procesima oslobađaju još više CO2. Naučnici su utvrdili da bi fenomen mogao do 2100. godine dodati čak 40 milijardi tona ugljika u atmosferu.

Ovaj fenomen, eng."rhizosphere priming", "bujanje rizosfere", poznat je još od 50-tih godina, ali nije bio opisan i za permafrost. Niti jedan dosadašnji model klimatskih promjena ne uključuje ovu pojavu, tako da možda podcjenjujemo magnitudi klimatskih promjena. Autori studije smatraju kako su potrebne još strožije restrikcije emisija, sada kada su utvrdili jačinu ovog mehanizma u permafrostu.

U 2019.  u svijete je emitirano oko 43 milijarde tona ugljičnog dioksida. Do 2100. godine, mikrobi iz tla koji crpe hranljive tvari iz korijena biljaka - rizosfere bi izbacili gotovo ekvivalentnu količinu u atmosferu.

Autori kažu da su identificirali žarišta ovog fenomena u borealnim šumama, uključujući zaljev Hudson u Kanadi i sibirske nizine, kao i velike površine istočnog Sibira.

Ne treba smetnuti ni da je organski materijal koji je zaleđen u permafrostu i zbog toga ne truli također jedan od budućih izvora dodatnih emisija ugljičnog dioksida, ako se permafrost nastavi topiti.